Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ: Η αποτυχία, η μνήμη και 20 σελίδες τη μέρα γράψιμο

Εκδοτικό και λογοτεχνικό φαινόμενο, το μυθιστόρημα ―3.700 σελίδων, σε 6 τόμους― με τον αυτοβιογραφικό τίτλο Ο αγώνας μου, του Νορβηγού συγγραφέα Καρλ Ούβε Κνάουσγκορντ, έχει αρχίσει να μεταφράζεται και στα ελληνικά (έχουν ήδη εκδοθεί οι δύο πρώτοι τόμοι, σε μετάφραση του Σωτήρη Σουλιώτη, και το καλοκαίρι αναμένεται να κυκλοφορήσει και ο τρίτος). Στο εξωτερικό κυκλοφορεί από τις 19 Απριλίου του 2016 ο πέμπτος τόμος. Ο Τζων Φρίμαν συνάντησε το συγγραφέα στην Ιαπωνία κι έμαθε περισσότερες λεπτομέρειες.

ΕΡ.: Η εξαλογία Ο αγώνας μου γράφτηκε ταχύτατα, σε σχέση με τον όγκο του, και κυκλοφόρησε πριν από μια πενταετία.

ΑΠ.: Ακριβώς.

ΕΡ.: Είμαι περίεργος να μάθω, εάν μπορείτε να μου πείτε, σε ποια ψυχική κατάσταση ήσασταν όταν γράφατε το πέμπτο βιβλίο της σειράς.

ΑΠ.: Το βιβλίο γράφτηκε μέσα σε οκτώ βδομάδες. Απίστευτος ρυθμός, μπορώ να πω, καθότι μιλάμε για πάνω από 500 σελίδες. Θυμάμαι πως έτσι ήταν τα πράγματα. Το γράψιμο μ’ έκανε να μείνω δυνατός και να αντέξω. Έγραφα κοντά στις 20 σελίδες τη μέρα. Δεν έκανα τίποτε άλλο, έγραφα. Να μια σωματική άσκηση. Εκείνη την περίοδο διοχέτευσα όλη μου την ενέργεια σ’ αυτό. Είχα στείλει την οικογένειά μου διακοπές για μια βδομάδα και έγραφα σχεδόν σε εικοσιτετράωρη βάση.

ΕΡ.: Τι σας κρατούσε όρθιο; Χρησιμοποιήσατε διεγερτικά;

ΑΠ.: Όχι, καθόλου· καφές και τσιγάρα μόνο. Ήταν μια μακρά συγγραφική διαδικασία σε διάρκεια χρόνου. Εκείνη την περίοδο το επόμενο βιβλίο κατέρρευσε μέσα μου ολοκληρωτικά. Στον πέμπτο τόμο πάντως η πλοκή είναι πολύ απλή: η μετοίκηση στην πόλη, η διαβίωση εκεί και η φυγή. Αυτή είναι όλη κι όλη η ιστορία. Είναι η αφήγηση εμένα και του αδερφού μου. Δεν την έχω διαβάσει έκτοτε. Ένα από τα λίγα πράγματα που θυμάμαι από τη διαδικασία είναι ότι είχα την αίσθηση πως το βιβλίο αυτό θα έπρεπε να το έγραφα στα είκοσί μου. Η ζωή όμως τα φέρνει αλλιώς.

ΕΡ.: Όταν έμαθα πως οι καθηγητές σας σας έλεγαν ότι ήσασταν μέτριος συγγραφέας, έμεινα άναυδος. Πώς ήταν ο Γιον Φόσε ως δάσκαλος;

ΑΠ.: Είναι αλήθεια πως το έλεγαν. (Γέλια.) Ο Γιον Φόσε ήταν νευρικός και συνάμα ντροπαλός. Τα σχόλια του αιχμηρά. Έχει ακόμα μεγάλο κύρος. Δεν συμβιβάστηκε ποτέ. Μου έμαθε πολλά. Να προσέχω την ποιότητα του κειμένου πάνω απ’ όλα. Δεν ξεπουλήθηκε και παραμένει ένας ασυμβίβαστος άνθρωπος. Μου έμαθε να είμαι ο εαυτός μου, χωρίς φτιασίδια.

ΕΡ.: Πιστεύετε ότι το γράψιμο μπορεί να διδαχτεί;

ΑΠ.: Όχι. Πρέπει να το μάθεις μόνος σου. Είναι σαν το παιχνίδι. Μαθαίνεις τα κόλπα με το δικό σου τρόπο.

ΕΡ.: Πώς αισθάνεστε γράφοντας για τη νιότη, ενώ εσείς βρισκόσαστε στο ηλικιακό μεταίχμιο του να μη θεωρείστε νέος πλέον; Αναπτύξατε δεξιότητες μέσω της αποτυχίας;

ΑΠ.: Με ρωτάτε εάν… (Παύση.) Δεν είμαι σίγουρος ότι ξέρω. Επιδίωξή μου ήταν να γράψω ένα ζοφερό βιβλίο. Διότι εκείνη η περίοδος της ζωής μου υπήρξε τραγική. Ένιωθα πως δεν είχα καμία ελπίδα. Δεν έβλεπα φως από πουθενά. Το βιβλίο είναι εμποτισμένο ως ένα βαθμό στο πνεύμα του ρομαντισμού… Η γιορτή τού να είσαι ελεύθερος χωρίς να το ξέρεις. Αυτό το τελευταίο δεν μ’ αρέσει στο βιβλίο πια. Δεν είναι αληθινό κατά μία έννοια.

ΕΡ.: Εσείς επιβιώσατε.

ΑΠ.: Αν κάτι με κρατούσε εκείνη την περίοδο, ήταν το βιβλίο. Η λαχτάρα να γράψω. Ο λόγος για τον οποίο έγραψα. Για μένα η συγγραφή της σειράς ήταν κάτι σαν μέθοδος υποκριτικής. Προσπάθησα πολύ να είμαι αυτό το πρόσωπο, ξέρετε. Έκανα πως δεν γνώριζα τι έρχεται. Ένας ακόμα πελώριος περιορισμός.

ΕΡ.: Κατά κάποιον τρόπο, το τέταρτο και το πέμπτο βιβλίο μιλούν για την αποτυχία. Τη σεξουαλική αποτυχία συγκεκριμένα, προσεγγίζοντας κάπως και την καλλιτεχνική.

ΑΠ.: Είμαι απολύτως σύμφωνος με αυτό. Διαθέτουν επίσης και μια αγνότητα. Είναι απλά, γι’ αυτό γράφτηκαν και τόσο γρήγορα.

ΕΡ.: Θυμίζουν μ’ έναν τρόπο τα «μικρά δίδυμα» του Τζακ Κέρουακ.

ΑΠ.: Α, ναι. Τους Αλήτες του Ντάρμα και το Στο δρόμο. Διόλου τυχαία, αυτά ήταν τα βιβλία που διάβαζα όταν ξεκίνησα να γράφω τα δικά μου.

ΕΡ.: Αφού λοιπόν το τελειώσατε σε οκτώ βδομάδες, όπως μας είπατε στην αρχή, νιώσατε ότι μετά μπορεί να σταματούσατε; Να μη γράψετε τίποτε άλλο;

ΑΠ.: Σταμάτησα για ένα διάστημα. Τα είχα χαμένα. Πίστευα ότι αυτό το βιβλίο είναι μια απόλυτη αποτυχία. Πήγα να το πετάξω στα σκουπίδια. Ύστερα από ένα χρόνο, έγραψα το έκτο και τελευταίο βιβλίο. Τι ειρωνεία. Το πέμπτο ήταν το τελευταίο των αθώων βιβλίων, ενώ το έκτο… Κατάλαβα τις αντιδράσεις αμέσως. Ήταν φριχτό. Ένα ψεύτικο βιβλίο. Αυτό εδώ είναι το τελευταίο των αγνών μου έργων.

ΕΡ.: Γράφετε για τη νεότητα, την αποτυχία, τη χαρά, την ανακάλυψη, τη λαχτάρα. Έχετε κάποιου είδους ανταπόκριση που σας επιτρέπει να επανεξετάσετε τα συναισθήματά σας; Ξέρετε ότι στη μέση ηλικία αυτό είναι μεγάλο ρίσκο. Η ικανότητα της ευχαρίστησης. Προφανώς και η συγγραφή των συγκεκριμένων βιβλίων δεν ήταν ακριβώς θεραπευτική.

ΑΠ.: Όχι, καθόλου. Όταν πήρα στα χέρια μου την αγγλική μετάφραση, είδα πόσα πράγματα δεν θυμόμουν. Πρώτα απ’ όλα τι ήταν αυτό που έγραψα και δεύτερον δεν μου ήταν εύκολο να επαναφέρω τις μνήμες για τις οποίες τo έγραψα. Αισθανόμουν ότι είχαν πετάξει μακριά. Πολύ παράξενο.

ΕΡ.: Τώρα που βρίσκεστε στην Ιαπωνία για μερικές μέρες, μπορείτε να μας πείτε αν οι Γιαπωνέζοι δημοσιογράφοι σας ρωτούν κάτι διαφορετικό;

ΑΠ.: Μπα, όχι. Όλες οι ερωτήσεις είναι πάνω κάτω ίδιες…

Πηγή: Literary Hub

Απόδοση: Νίκος Κουρμουλής