H Πέλα Σουλτάτου μιλάει για τη νέα της συλλογή διηγημάτων «Η θάλασσα δεν είναι μπλε»

Πέλα Σουλτάτου: «Σάμπως ρωτάει και το ύφος; Σαν τους χαρακτήρες κι αυτό, κάνει του κεφαλιού του».

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης. Ζει στην Αθήνα. Έχει κάνει σπουδές στην Κοινωνιολογία και τη Δημόσια Υγεία και απέκτησε τον διδακτορικό της τίτλο στις Επιστήμες της Αγωγής από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Διδάσκει στην ανώτατη εκπαίδευση και εργάζεται στη δημόσια διοίκηση. Έξι χρόνια μετά το μυθιστόρημα Ανκόρ και τρία μετά τη νουβέλα Ανάποδες στροφές κυκλοφορεί το νέο της βιβλίο Η θάλασσα δεν είναι μπλε. Μια συλλογή διηγημάτων με στοιχεία μαγικού ρεαλισμού και απόλυτη ελευθερία σε ένα παράδοξο μωσαϊκό με προσωπικές μνήμες, συμβολισμούς, αντανακλάσεις και μεταμορφώσεις. Με χιούμορ και αυτοσαρκασμό. Με αφορμή την κυκλοφορία των εξωτικών της πλασμάτων σε μια θάλασσα που δεν είναι πια μπλε της ζητήσαμε να μας μιλήσει για τους χαρακτήρες, το ύφος και τις μνήμες που δημιούργησαν το νέο της αυτό βιβλίο.

Πόσα δικά σας στοιχεία δωρίζετε στους χαρακτήρες των διηγημάτων σας;

Όσα θέλουν να δανειστούν. Τώρα πια, στο πέμπτο μου βιβλίο, μπορώ να ψελλίσω την υποψία μου πως οι χαρακτήρες, ειδικά των διηγημάτων, αυτενεργούν. Ίσως τους βοηθάει η μικρή φόρμα όπου δε προλαβαίνεις να τους ελέγξεις και τσουπ έχουν κάνει το δικό τους.

Τι ανακαλύψατε για τον εαυτό σας που δεν γνωρίζατε με την ολοκλήρωση του βιβλίου;

Παραδόξως δε νιώθω καμία αγωνία για τούτο το βιβλίο. Να ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα, το οποίο δεν έχω μπει ακόμα στον κόπο να αναλύσω. Απλώς το απολαμβάνω γιατί είναι όμορφο.

Ποιους ξένους συγγραφείς ξεχωρίζετε; Υπάρχει κάποιο βιβλίο που σας καθόρισε;

Είναι τόσοι πολλοί, ώστε δεν τολμώ να τους απαριθμήσω γιατί θα φανεί σαν να κάνω επίδειξη. Διαβάζω αδιάλειπτα από μικρό παιδί και αισθάνομαι ότι όλα τα αναγνώσματα με επηρεάζουν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Τελευταία ξεχώρισα τη Λουσία Μπερλίν.

Κρητικό ιδίωμα, αργκό, χιούμορ, χαρμολύπη. Μαζί με αυτοσαρκασμό. Πώς όλα αυτά τα στοιχεία συνδημιούργησαν τη νέα σας συλλογή διηγημάτων;

Είναι στοιχεία της προσωπικότητάς μου όλα αυτά, οπότε πέρασαν αβίαστα στο χαρτί. Σάμπως ρωτάει και το ύφος; Σαν τους χαρακτήρες κι αυτό, κάνει του κεφαλιού του.

Επιστρέφετε με το νέο βιβλίο σας στην τοπιογραφία της γενέτειράς σας. Πώς αποτυπώνονται οι παιδικές μνήμες σας σήμερα;

Γεννήθηκα στο Ηράκλειο όπου και μεγάλωσα. Μετά το Λύκειο βρέθηκα στην Αθήνα για σπουδές, έπειτα στο Λονδίνο για έξι μεταμορφωτικά χρόνια κι έπειτα πάλι πίσω στην Αθήνα. Έχω πάρει γερές αποστάσεις από τη γενέθλια γη, ώστε να έχω την πολυτέλεια να επιστρέφω απαλλαγμένη από το βάρος τόσο της νοσταλγίας όσο και της αυταπάτης.

Από την Αλίκη Βουγιουκλάκη μέχρι την PJ Harvey, από τα Ανώγεια στην Κυψέλη, από αυτοβιογραφικά διηγήματα μέχρι μικρές μικρές ιστορίες μαγικού ρεαλισμού η νέα συλλογή δείχνει με αφοπλιστικό τρόπο την πρόθεσή της να μην υποταχθεί σε καλούπια ή νόρμες. Πόσο ελεύθερη αισθανθήκατε με το νέο σας αυτό βιβλίο;

Η ελευθερία ενός συγγραφέα περιστέλλεται από τις συνθήκες γύρω του και τις ιδιότητες που κουβαλά σανβαρύ πανωφόρι. Μολονότι πια είναι κατακτημένη τυπικά η ελευθερία της έκφρασης, τα ταμπού και οι νόρμες δεν έχουν εκλείψει. Είμαι γυναίκα, διδάσκω στο πανεπιστήμιο, εργάζομαι στη δημόσια διοίκηση, έχω παιδιά, γράφω επώνυμα. Όλα αυτά συνιστούν περιορισμούς. Το αν τους υπερβαίνω ή όχι δεν είμαι η πιο κατάλληλη να το κρίνει. Γενικά, νιώθω ότι γίνομαι τολμηρή, ενίοτε δε και προκλητική, αν αυτό κάτι σημαίνει.

Ποια βιβλία, τηλεοπτικές σειρές και μουσικές από τη σύγχρονη παραγωγή θα μας προτείνατε;

Τηλεοπτικές σειρές δε μπορώ να προτείνω γιατί δεν βλέπω καθόλου τηλεόραση, ούτε Νέτφλιξ. Κι όχι από κάποιο σνομπισμό, αλλά γιατί ο χρόνος δεν επαρκεί για όλα. Τα βιβλία των σύγχρονών μου πεζογράφων που πήρα να διαβάζω συστηματικά από την αρχή της χρονιάς με έχουν εντυπωσιάσει.

Πώς βιώσατε την πανδημία; Ποιο θα είναι το αποτύπωμα της;

Ρωτάτε σε χρόνο παρελθοντικό, σαν να τελείωσε όλη αυτή η δοκιμασία, αλλά δεν έχω την ίδια αίσθηση. Θαρρώ έχουμε εισέλθει σε νέα εποχή, με νέες μορφές εποπτείας, εργασίας, εκπαίδευσης, επαφής, ψυχαγωγίας κλπ. Η «κατάσταση εξαίρεσης», όπως την ονομάζει ο Αγκάμπεν εδώ και μια δεκαετία, φοβάμαι πως δεν θα τελειώσει από τη μια στιγμή στην άλλη.

Πότε ανάβει πιο γρήγορα για σας ο σπινθήρας της γραφής;

Όποτε του κατέβει! Τρισχειρότερος από τους χαρακτήρες και το ύφος. Μα τελικά τίποτα δε διαφεντεύει ένας συγγραφέας εκτός από τα σύνεργα της γραφής; Να κάνω κι εγώ μια ερώτηση. Τι; Μόνο εσείς;