Γκάρι Στάινγκαρτ, η καθιέρωση ενός θαύματος

Ενδεχομένως το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο για κάποιον που αυτοβιογραφείται είναι η εκδίκηση. To πιο κοπιώδες είναι η αναζήτηση της αλήθειας. Το εντυπωσιακό βιβλίο του Γκάρι Στάινγκαρτ Μικρή Αποτυχία είναι η ιστορία της ζωής του με όλες τις λεπτομέρειες. Ο συγγραφέας έχει το θάρρος να γράψει τα απομνημονεύματά του στα 41 προς 42 του χρόνια, ενώ παράλληλα αφηγείται τις αντινομίες και τον παραλογισμό της καθημερινότητας. Ιδιαίτερα εντός οικογενειακού μικροκλίματος. Μοναχοπαίδι, μετανάστευσε μαζί με την οικογένειά του από το Λένινγκραντ στο Κουίνς της Νέας Υόρκης το 1979. Η μητέρα του Εβραία αριστοκρατικής καταγωγής, ο πατέρας του εργάτης από τη ρωσική ύπαιθρο. Το επίθετό του προέκυψε κατά λάθος. Από τη σφραγίδα ενός μεθυσμένου ληξίαρχου. Χωρίς αδέρφια και άλλους κοντινούς συγγενείς, με άσθμα από κούνια, ο Στάινγκαρτ σχεδιάζει ένα οδοιπορικό με αποκλειστικό ήρωα τον εαυτό του, βάζοντας κάτω από το μικροσκόπιο τους γονείς και τα παράδοξα της κοινωνικής ζωής σε Σοβιετική Ένωση και ΗΠΑ.

Η μητέρα του τον κανάκευε από μικρό. Η αγάπη της όμως εμπεριείχε την απόρριψη. Τον φώναζε, με το γλυκόπικρο χιούμορ που τη χαρακτηρίζει: «Μικρή αποτυχία». Ο πατέρας του, από την άλλη μεριά, τον σκληραγωγούσε. Όμως ένιωθε ξένος μπροστά σ’ αυτό το αλλόκοτο παιδί. Ο συγγραφέας γνωρίζει πολύ καλά πως οι μικρές οικογένειες είναι αποτυπώσεις της ευρύτερης κοινωνίας. Γι’ αυτό μπαίνει στη διαδικασία να σκιαγραφήσει την κάθε λεπτομέρεια με πάθος. Ο αυτοσαρκασμός και η απέχθεια τόσο για τον εαυτό του όσο και για το φάσμα των αποτυχιών του τον φέρνουν πολύ κοντά στον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται ο Γούντι Άλεν επί της οθόνης.

Τα δεδομένα που κάνουν την αυτοβιογραφία πλούσια και ευκολοδιάβαστη, εκτός από την ανηλεή σάτιρα, είναι η περηφάνια και ο ενθουσιασμός που απονέει κάθε σελίδα. Ένας άνθρωπος που έστησε τη ζωή του από την αρχή, κυριολεκτικά. Με ευστροφία μοναδική επιβίωσε. Μέσα από το κείμενό του παίρνει λάμψη και η παραμικρή έκφραση. Παρ’ όλα αυτά, η μετάβαση στην ήπειρο της «αφθονίας» δεν ήταν ιδανική. Ο Στάινγκαρτ πέρασε το «στάδιο της λήθης», όπως το αποκαλεί. Εθίστηκε από τα σχολικά του χρόνια στη μαριχουάνα και στο αλκοόλ. Μια καταστροφική περίοδος προσαρμογής. Η απώθηση της σοβιετικής περιόδου και η σταδιακή αποκοπή από τη σκληρή υπερπροστατευτικότητα του οικογενειακού περιβάλλοντος υπήρξαν οι δαίμονές του.

Η Μικρή Αποτυχία είναι ένα ώριμο βιβλίο. Που αποζητά την κατανόηση και όχι το ξύσιμο ανοιχτών πληγών. Ισορροπεί μεταξύ κατάμαυρου χιούμορ και σοβαρότητας. Κάτι που μόνο δυσκολίες φέρνει στον εκάστοτε συγγραφέα. Ευτυχώς για όλους εμάς, το χιούμορ του Στάινγκαρτ έρχεται από την πιο αξιόπιστη πηγή: την τέχνη τού να είσαι αυστηρός με το υλικό σου. Μια ιστορία μετανάστευσης, μια ιστορία για το πώς ο Στάινγκαρτ έγινε συγγραφέας, μια ιστορία ενηλικίωσης, μια ιστορία αδιαμφισβήτητης επιτυχίας. Ο πρόσφυγας διχοτόμησε τον εαυτό του σε πριν και μετά. Δυσκόλεψε την κατανόηση του κόσμου. Η συμφιλίωση με τους γονείς δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Ο Στάινγκαρτ διαθέτει φυσικό ταλέντο στην ψυχαγωγία. Μα είναι ένας άνθρωπος φυλακισμένος. Η πρόκληση έρχεται από τη σκοπιά της σάτιρας. Βλέπει τον κόσμο σαν ένα γιγάντιο λούνα παρκ όπου η υποκρισία περισσεύει. Δίνει μάχες όπου μπορεί και κάθε φορά επανασυστήνει τον εαυτό του. Φιλελεύθερος, οπαδός του Τζων Μπελούσι, του Σολ Μπέλοου, του Μανχάταν, της μνήμης που όλο σμιλεύεται, ο Γκάρι Στάινγκαρτ αγαπήθηκε διότι πέτυχε να ανέλθει την ανεμόσκαλα του αμερικανικού ονείρου και να γράφει σαν βέρος Νεοϋορκέζος. Πράγμα που διευρύνει τον κύκλο των θαυμαστών του. Είναι μόνιμος συνεργάτης του περίφημου περιοδικού γνώμης New Yorker και λίγο παλαιότερα είχε σαρώσει τις διακρίσεις για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα κάτω των 40 ετών.

πηγές: London Review of Books/ NPR