Φωτεινή Τσαλίκογλου, εκ βαθέων

Ποιοι ήταν οι λόγοι που σας έκαναν να ξεκινήσετε το ταξίδι στην περιπέτεια της γραφής.

Λόγοι αναπνοής. Από μικρό παιδί είχα συχνά την αίσθηση ότι εμποδίζεται η αναπνοή μου. Πάθαινα κάτι  σαν ασφυξία. Η  γραφή ανέλαβε να αποτρέψει, έστω στο μυαλό μου, αυτή την αίσθηση.

Ποιες ήταν δυσκολίες που αντιμετωπίσατε ως συγγραφέας στα πρώτα σας βήματα.

Οι  δυσκολίες πηγάζουν πάντα από τον εαυτό σου. Ο εαυτός σου  που  άλλοτε σε χαϊδεύει και σε παρηγορεί μη φοβάσαι, είναι θαυμάσιο το έργο σου  κι άλλοτε  ανελέητα σε κακοποιεί, αλλοίμονο, δεν αξίζει τίποτα. Η αγωνία μου,  οι δυσκολίες μου  ήταν και παραμένουν  να βρω μια μέση οδό ανάμεσα σε αυτές τις δύο παραπλανητικές  φωνές. Και πάνω απ όλα να βρω τον τρόπο να βάλω σε λέξεις το ανείπωτο που βασανίζει κάθε συγγραφέα. Να εμπιστευτώ  περισσότερο τις δόλιες και  φτωχές λέξεις. Να πειστώ ότι  μέσα από το μόχθο και την προσπάθεια, κάπου, κάπως,  που θα πάει; Θα τις καταφέρω στο τέλος. Θα  κάνω τις λέξεις  να εκφράσουν, να αποδώσουν  αυτό που έχω κατά νου. Αυτό είναι εν τέλει το στοίχημα, εδώ βρίσκεται η αγωνία.

Τι θυσιάζει κανείς για να είναι συγγραφέας ή καλλιτέχνης γενικότερα.

Πρώτα θυσιάζει  την αμεριμνησία του, όχι μόνο τη δική του αλλά και  όσων ζουν μαζί του,  έπειτα τη δυνατότητα να κερδίζει τη ζωή του, να βιοπορίζεται δηλαδή  από αυτό που αγαπά.

Σε ποιο βαθμό έχει επηρεάσει η συγγραφή την ζωή σας και η ζωή σας τα κείμενα σας.

Η συγγραφή με έχει κάνει να μην μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου χωρίς αυτήν. Είναι μια βασανιστική αλλά και συνάμα ιαματική εξάρτηση. Του τύπου μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε. Το μαζί είναι βασανιστικό, το χώρια ακόμα  περισσότερο…

Τι πιστεύετε ότι έχει αλλάξει ή τι έχει διαφοροποιηθεί μέσα σας σε συγγραφικό επίπεδο από τότε που ξεκινήσατε.

Θέλω να ελπίζω ότι έχω τιθασεύσει τη μελό πλευρά του εαυτού μου και τον ανοριοθέτητο συναισθηματισμό. Ίσως δεν είναι τυχαίο που για πρώτη φορά στο τελευταίο μου βιβλίο, «Ο Ελληνας ασθενής», αφήνω τις γυναίκες και ασχολούμαι με άνδρες. Ονειρεύομαι κάποτε να γράψω ένα μυθιστόρημα που θα φλερτάρει με το χιούμορ και την ανυπόκριτη χαρά. Χλωμό όμως μου φαίνεται. Ισως στην άλλη ζωή.

Τι σημαίνει για εσάς λογοτεχνία.

Είναι μια ουτοπία, η  εξημέρωση του θανάτου.  Να μεταμορφώνεις σκοτάδια  σε ριπές φωτός. Η ίδια η λέξη προσφέρει την ψευδαίσθηση μιας  μαγικής, ίσως και ιερόσυλης, δυνατότητας: Ανασταίνει απουσίες.

Πως μπορείτε να χαρακτηρίσετε αυτή την περίοδο την οποία διανύουμε.

Με μια λέξη; Aνείπωτη. Κατά το στίχο του ποιητή Τούμας Τράνστρεμερ: Το μόνο που θέλω να πω αστράφτει απρόσιτο σαν ασημικά στο ενεχυροδανειστήριο.

Ποια βιβλία ή συγγραφείς σας έχουν επηρεάσει διαχρονικά και γιατί.

Το πρώτο βιβλίο που με συγκλόνισε ήταν στα δεκάξι μου χρόνια «Η Μεταμόρφωση» του Κάφκα. Θυμάμαι το ρίγος στο σώμα μου.  Είμαι μονομανής με τις προτιμήσεις μου. Μέχρι σήμερα παραμένω υπό την επήρεια του πρώτου βιβλίου. Μεταμόρφωσε εντός μου  τη θέαση του κόσμου. Παραμένω συγκλονισμένη από τον Γκρέγκορ Σάμσα που ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, και βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ενα πρωί δηλαδή έπαψε να είναι άνθρωπος, ενώ όλοι γύρω του συνέχισαν να είναι, με τον τρόπο που συνεχίζουν και σήμερα οι άνθρωποι να είναι (δηλαδή να μην είναι), άνθρωποι.

Όταν δεν γράφετε με τι σας αρέσει να ασχολείστε.

Με το να μην σκέφτομαι το επόμενο μυθιστόρημα μου. Με το να επιχειρώ να γεύομαι τη ζωή εκτός γραφής….Φοβάμαι όμως ότι στην πραγματικότητα όταν δεν γράφω μου αρέσει να ασχολούμαι με το να γράφω.

Τι σας παρακινεί ακόμη και σήμερα να γράφετε ιστορίες.

Η αίσθηση ότι τελικά είναι ο δικός μου τρόπος να υπάρχω…να γεύομαι δηλαδή τη ζωή. Να διώχνω μακριά τον εφιάλτη μιας άγευστης ζωής.

Πως νιώθετε με την επανακυκλοφορία του «Μήπως;»

Δέκα χρόνια μετά, η συνομιλία μου με τη Μαργαρίτα Καραπάνου, τη μοναδική μου φίλη, συνεχίζεται χωρίς τίποτα να έχει αλλάξει. Βλέποντας και πάλι νέους αναγνώστες να κρατάνε στα χέρια τους το «Μήπως;» βεβαιώνομαι ότι  η γραφή αψηφά το τελεσίδικο του θανάτου.

Φωτογραφία: Βάσω Μαραγκουδάκη