Επέσατε θύματα αδέλφια εσείς

Τελικά δεν ήταν το σκανδαλάκι με τους δύο συγγραφείς που ήθελαν να είναι κριτές και κρινόμενοι, το θέμα που είχε σπρώξει, ακριβώς ένα μήνα πριν, τον Αναπληρωτή Υπουργό Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα να ζητήσει -και να πετύχει- την παραίτηση του Δ.Σ. του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και της διευθύντριάς του -τα οκτώ τελευταία χρόνια- Κατρίν Βελισσάρη. Ο κ. υπουργός είχε άλλα στο νου του.

Ήδη τότε είχε κάνει εντύπωση η υπερβολική αντίδραση του υπουργού. Ενώ στο συγκεκριμένο θέμα ο υπουργός πράγματι μπορούσε να γρινιάξει για την πλημμελή παρακολούθηση του προγράμματος φιλαναγνωσίας, η (βίαιη) αντίδρασή του πήγαινε να αμφισβητήσει όλη τη λειτουργία του ΕΚΕΒΙ, ακυρώνοντας και διαγράφοντας ό,τι θετικό ο φορέας αυτός έχει κάνει τα τελευταία χρόνια για το βιβλίο στην Ελλάδα.

Τον μήνα που μας πέρασε κάποιες φήμες έφερναν τον υπουργό να ψάχνει για αντικαταστάτες για τις θέσεις του Προέδρου και του Διευθυντή επικοινωνώντας με γνωστά ονόματα της λογοτεχνίας και της δημοσιογραφίας. Οι φήμες αυτές πιστοποιούσαν μεν ότι τα ονόματα αυτά είχαν αρνηθεί την προσφορά, άφηναν όμως την ελπίδα ότι, τελικά, ο υπουργός δεν θα έκλεινε το ΕΚΕΒΙ, απλώς θα προσπαθούσε να τοποθετήσει μια νέα ηγεσία.

Φρούδες οι ελπίδες. Ο υπουργός -και όσοι τον συμβούλευσαν και όσοι ενέκριναν το σχέδιό του- είναι προφανώς της αντίληψης “πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι”. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι το ΕΚΕΒΙ “δεν επιτύγχανε πλέον τον στόχο του” και ότι “δεν υπάρχει η δυνατότητα να διασπάται η κρατική δράση σε αυτόνομους θύλακες λήψης αποφάσεων, που μάλλον σύγχυση προκαλούν” (αυτές ήταν οι δύο επίσημες δικαιολογίες για το κλείσιμο του οργανισμού), ο υπουργός θα μπορούσε να ασχοληθεί με την αναβάθμιση και τον επαναπροσδιορισμό της δράσης του Κέντρου, να συζητήσει με τους ενδιαφερόμενους (συγγραφείς και εκδότες), να θεσπίσει ίσως νέα μπάτζετ, να ζητήσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Αυτά θα έκανε οποιοσδήποτε σώφρων και ψύχραιμος υπουργός Πολιτισμού που θα αγαπούσε πραγματικά τα γράμματα, τις τέχνες και τον Πολιτισμό. Διότι ο Πολιτισμός -το ξέρουν και τα μικρά παιδιά αυτό, δεν το έχουν μάθει όμως ακόμα οι ελληνικές κυβερνήσεις- έχει ανάγκη από πραγματικό και όχι ρητορικό ενδιαφέρον, έχει ανάγκη από μη γραφειοκρατικούς φορείς, όπως έχει επίσης ανάγκη από χρήματα. Τα υπόλοιπα -περί συγχύσεων κ.λπ.- είναι μονάχα για τα μάτια του κόσμου, ένα είδος ιδιότυπου λαϊκισμού που αποφεύγει την ουσία και προσπαθεί να φανεί πολιτικώς ορθός.

Άλλωστε τι έχει να προτείνει ο υπουργός; Να επανέλθουν όλα στη Διεύθυνση Γραμμάτων του υπουργείου, όπως ήταν επί χρόνια. Θα έχουμε, με άλλα λόγια, ό,τι είχαμε πάντα. Κι από το λίγο, που δεν μας άρεσε, το βιβλίο τώρα θα έχει το τίποτα. Και θα μας αρέσει (ελπίζει ο υπουργός).

Ενδιαφέρον θα έχει να δούμε τι πρόκειται να συμβεί με τα τρία ή τέσσερα πολύ θετικά πράγματα που κατάφερε το ΕΚΕΒΙ τα τελευταία χρόνια, όπως ο διαδικτυακός τόπος της Βιβλιονέτ (ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για αναγνώστες αλλά και επαγγελματίες του χώρου), όπως το πρόγραμμα “Φράσις” (που προβλέπει την οικονομική ενίσχυση των ξένων εκδοτών που θα μεταφράζουν ελληνική λογοτεχνία) ή όπως η οργάνωση της (πετυχημένης παρά τα προβλήματα της περασμένης χρονιάς, όπου ένας μεγάλος αριθμός πολύ γνωστών εκδοτικών οίκων αρνήθηκε να ανέβει στη Θεσσαλονίκη, διαμαρτυρόμενοι για τα υπερβολικά κόστη στα οποία τους αναγκάζει η μετακίνηση αλλά και ο οργανισμός της HELEXPO) Έκθεσης Βιβλίου της Θεσσαλονίκης. Η έκθεση αυτή, ενταγμένη στα προγράμματα ΕΣΠΑ (αλήθεια, μεταφέρεται έτσι εύκολα ένα πρόγραμμα ΕΣΠΑ από φορέα σε φορέα;) έχει ήδη ανακοινωθεί για τον προσεχή Απρίλιο, και θα πρέπει να γίνει ένας αγώνας δρόμου (και πολλές συζητήσεις με τους εκδότες) ώστε να μην πέσει κι αυτή θύμα των περίεργων διαθέσεων του υπουργού.

Εξάλλου -κι επειδή το δις εξαμαρτείν δεν είναι χώρας σοφής- είναι πολλοί οι ξένοι εκδότες οι οποίοι περιμένουν τα χρήματα που έχουν εγκριθεί ήδη από το πρόγραμμα “Φράσις”. Μια δεύτερη καθυστέρηση ή και ακύρωση του προγράμματος (το οποίο κάποτε ήταν στα χέρια της Διεύθυνσης Γραμμάτων και Τεχνών στην οποία υποτίθεται πως επανέρχεται) θα μας κάνει ρεζίλι σε διεθνές επίπεδο χειρότερα από οποιοδήποτε εξώφυλλο της Bild.