- Τέχνες
- Σκέψη Χρόνος και Δημιουργοί
- Σελίδες αυτοβιογραφίας
Πάνε πολλά χρόνια που πρέπει να γυρίσουμε πίσω, αρχίζοντας την ιστορία μιας εποχής του νεοελληνικού θεάτρου που ταυτίζεται με την προσωπική μου ιστορία στο θέατρο...
Οι Σελίδες αυτοβιογραφίας του Δημήτρη Ροντήρη, έστω λειψές και αποσπασματικές, παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον, γιατί οφείλονται σε έναν καλλιτέχνη που σημάδεψε μια καμπή της ιστορίας του ελληνικού θεάτρου, στον σκηνοθέτη-δάσκαλο που είχε καθοριστική συμμετοχή σε καίριες στιγμές εξέλιξης και διαμόρφωσης της φυσιογνωμίας της θεατρικής μας ζωής. Μετά τον Οικονόμου, τον Χρηστομάνο, τον Φώτο Πολίτη και έναν δυο άλλους, στο πρόσωπο του Ροντήρη ολοκληρώνεται και καθιερώνεται, μέσα από την ελληνική θεατρική πρακτική, η μορφή του σκηνοθέτη, αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα και ο καθοριστικός του ρόλος στη συλλογική θεατρική δημιουργία. Πιο αδρά η συμβολή του Ροντήρη ως σκηνοθέτη ξεχωρίζει σε δύο σημεία, σε δύο σταθμούς της πορείας του νεοελληνικού θεάτρου. Το ένα είναι η συμμετοχή του στη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας του Εθνικού Θεάτρου τη δεκαετία του 1930. Το δεύτερο σκέλος της συμβολής του είναι η επεξεργασία από τον ίδιο μιας ολοκληρωμένης πρότασης για τον τρόπο παρουσίασης της αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη σκηνή. Με αυτή την έκδοση ένα κεφάλαιο της ιστορίας του θεάτρου μας γίνεται πληρέστερο και πλουσιότερο.
Δ. Σ.
Κορυφαίος σκηνοθέτης και δάσκαλος του θεάτρου. Η μύησή του στη δραματική τέχνη άρχισε το 1918 στη Σχολή της Εταιρείας Ελληνικού Θεάτρου, με δασκάλους τον Αιμίλιο Βεάκη και τον Φώτο Πολίτη. Πρωτοπάτησε το θεατρικό σανίδι το 1919, συνεργαζόμενος με το Θέατρο Ωδείου και τον μεγάλο σκηνοθέτη Θωμά Οικονόμου. Το 1923 εντάχθηκε στον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη. Ξεχώρισε για το πηγαίο ταλέντο του, τη δυνατή εσωτερική του φλόγα και το πάθος για την κατάκτηση της τεχνικής του ηθοποιού.
Με τη σκηνική διδασκαλία των μουσικών δραμάτων του Μ. Καλομοίρη Το δαχτυλίδι της μάνας (1928) και Ο πρωτομάστορας (1930), άρχισε η ενασχόλησή του με τη σκηνοθεσία. Το 1930 πήγε με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών στη Βιέννη, όπου φοίτησε στο Σεμινάριο Ράινχαρτ και στο Ινστιτούτο Ιστορίας της Τέχνης. Παράλληλα έζησε εκ του σύνεγγυς τη θεατρική κίνηση στην αυστριακή πρωτεύουσα. Παρακολούθησε τις δοκιμές στο Μπουργκτεάτερ και στην Όπερα της Βιέννης και, αργότερα, στο Ντόυτσες Τεάτερ του Βερολίνου.
Ο Δημήτρης Ροντήρης συνέδεσε το όνομά του με τη λαμπρή εναρκτήρια περίοδο του Εθνικού Θεάτρου, αρχικά ως βοηθός σκηνοθέτης κοντά στον Φώτο Πολίτη (1933) και στη συνέχεια ως πρώτος σκηνοθέτης (Δεκέμβριος 1934-1942). Επανήλθε στο Εθνικό Θέατρο ως γενικός διευθυντής και σκηνοθέτης κατά τις περιόδους 1946-1950 και 1953-1955. Ενδιαμέσως ίδρυσε τη βραχύβια Ελληνική Σκηνή (1950-1952). Από το 1957 ως το 1968 αφοσιώθηκε στο δικό του Πειραϊκό Θέατρο. Ως καθηγητής Δραματικών Σχολών (Εθνικού Ωδείου, Εθνικού Θεάτρου, Ωδείου Αθηνών) αλλά και ως σκηνοθέτης-δάσκαλος εμφύσησε σε γενιές ηθοποιών τον σεβασμό στο πνεύμα και στο γράμμα του κειμένου και εξόπλισε τους μαθητές του με τεχνικά εφόδια.
Ο Ροντήρης σκηνοθέτησε περισσότερα από ογδόντα έργα του κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου, ελληνικά και ξένα, ιδιαίτερη εκτίμηση ωστόσο έτρεφε στο ποιητικό θέατρο. Πολύτιμη υπήρξε η προσφορά του στο πεδίο της σκηνικής ερμηνείας του αρχαίου δράματος. Πιστεύοντας ότι ο φυσικός χώρος της τραγωδίας είναι το ανοιχτό αρχαίο θέατρο, ανέβασε την Ηλέκτρα του Σοφοκλή το 1936 στο Ηρώδειο και το 1938 στην Επίδαυρο, εγκαινιάζοντας, μετά την αρχαιότητα, το θέατρο του Πολυκλείτου. Με τον Ιππόλυτο έγινε το 1954 η ανεπίσημη έναρξη των Επιδαυρίων. Από το 1959 ο Ροντήρης δόθηκε ψυχή τε και σώματι στην υπόθεση του αρχαίου δράματος και με τις περιοδείες του Πειραϊκού Θεάτρου ανά την υφήλιο απέσπασε τη διεθνή αναγνώριση. Τιμήθηκε με ελληνικά και ξένα παράσημα, καθώς και με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Ζωγράφισαν: Παναγιώτης Γράββαλος, Στέφανος Δασκαλάκης, Κυριάκος Κατζουράκης, Αντώνης Κέπετζης, Δημήτρης Μυταράς, Φαίδων Πατρικαλάκις, Δήμος Σκουλάκης, Βασίλης Σπεράντζας, Νίκος Στεφάνου, Παναγιώτης Τέτσης, Αλέκος Φασιανός, Μανώλης Χάρος
Mια τολμηρή απόπειρα μύησης των μαθητών λυκείου –και του γενικού αναγνώστη– στο γραπτό λόγο. Για να πετύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα, ο συγγραφέας μεταχειρίζεται ως βασικό «εργαλείο» την κατηγοριακή ανάλυση του Aριστοτέλη, την οποία αρχικά παρουσιάζει και στη συνέχεια χρησιμοποιεί. Tο βιβλίο συμπληρώνεται με αναλυτική παρουσίαση δόκιμων προσεγγίσεων του λόγου.
Το βιβλίο αυτό ξεχωρίζει γιατί δεν είναι ένα απλό βοήθημα. Είναι ένα ολοκληρωμένο βιβλίο μαθηματικών σε 3 τεύχη, με πλήρη διδασκαλία κάθε μαθηματικής ενότητας, ενώ συγχρόνως καλύπτει και την εξάσκηση του παιδιού στο σπίτι.
Είναι αποτέλεσμα μακρόχρονης εφαρμογής και εμπειρίας από τη διδασκαλία στην Πρώτη τάξη του Δημοτικού.
Η επιλογή να παρουσιαστεί το βιβλίο αυτό σε 3 τεύχη είναι συνειδητή και σκοπό έχει να παρακολουθήσει την εξέλιξη της αντιληπτικής ικανότητας του εξάχρονου μαθητή στην περίοδο της Πρώτης Δημοτικού.
Το παιδί με τον τρόπο αυτό κρατάει στα χέρια του όλη τη χρονιά ένα βιβλίο εύχρηστο, ελαφρύ, ευχάριστο, χωρίς βεβιασμένες συντμήσεις στην ύλη.
Επιπλέον δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά του νηπιαγωγείου να χρησιμοποιήσουν το Α´ τεύχος για να προετοιμαστούν για την είσοδό τους στην Πρώτη τάξη.
Το βιβλίο αυτό ξεχωρίζει γιατί δεν είναι ένα απλό βοήθημα. Είναι ένα ολοκληρωμένο βιβλίο μαθηματικών σε 3 τεύχη, με πλήρη διδασκαλία κάθε μαθηματικής ενότητας, ενώ συγχρόνως καλύπτει και την εξάσκηση του παιδιού στο σπίτι.
Είναι αποτέλεσμα μακρόχρονης εφαρμογής και εμπειρίας από τη διδασκαλία στην Πρώτη τάξη του Δημοτικού.
Η επιλογή να παρουσιαστεί το βιβλίο αυτό σε 3 τεύχη είναι συνειδητή και σκοπό έχει να παρακολουθήσει την εξέλιξη της αντιληπτικής ικανότητας του εξάχρονου μαθητή στην περίοδο της Πρώτης Δημοτικού.
Το παιδί με τον τρόπο αυτό κρατάει στα χέρια του όλη τη χρονιά ένα βιβλίο εύχρηστο, ελαφρύ, ευχάριστο, χωρίς βεβιασμένες συντμήσεις στην ύλη.
Επιπλέον δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά του νηπιαγωγείου να χρησιμοποιήσουν το Α´ τεύχος για να προετοιμαστούν για την είσοδό τους στην Πρώτη τάξη.
Tο βιβλίο αυτό, σχεδιασμένο ειδικά για να καλύπτει τις ανάγκες των μαθητών της B' Λυκείου - Θετικής και Tεχνολογικής Kατεύθυνσης στα Mαθηματικά, περιλαμβάνει τρεις «θεματικές» ενότητες:
- Tη θεωρία, η οποία είναι σύμφωνη προς το νέο αναλυτικό πρόγραμμα και παρουσιάζεται με σαφήνεια και πληρότητα. H ανάδειξη της χρήσιμης πληροφορίας γίνεται με χρήση χρωματικών δεικτών.
- Tα παραδείγματα (σε μεγάλο αριθμό), με τα οποία, όπου είναι αναγκαίο, διευκρινίζονται και εμπεδώνονται οι εισαγόμενες από τη θεωρία έννοιες και τεχνικές.
- Συλλογή 1.000 περίπου αξιολογημένων ερωτήσεων, ασκήσεων και προβλημάτων, με κύριο στόχο να αποτελεί για το μαθητή οδηγό κατανόησης της ύλης και να διευκολύνει τον εκπαιδευτικό στην αξιολόγηση.
H συγκεκριμένη διάρθρωση επιτρέπει στο μαθητή να θεμελιώσει τις γνώσεις του στα Mαθηματικά, γι' αυτό το βιβλίο αποτελεί μια νέα, πλήρη και αξιόπιστη διδακτική πρόταση.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ
Ο Φίμα είναι πενήντα τεσσάρων ετών, διαζευγμένος δύο φορές και εργάζεται ως υπάλληλος υποδοχής σε μια γυναικολογική κλινική. Είναι επίσης γιος ενός αυτοδημιούργητου εργοστασιάρχη καλλυντικών αλλά, παρά τις λαμπρές πανεπιστημιακές του σπουδές, εξακολουθεί να τον στηρίζει οικονομικά ο ηλικιωμένος πατέρας του. Ο Φίμα ζει στην Ιερουσαλήμ, νιώθει ωστόσο ότι θα έπρεπε να βρίσκεται αλλού. Έχει στο ενεργητικό του διάφορους μυστήριους ερωτικούς δεσμούς, άπειρες φαεινές ιδέες και μια πολλά υποσχόμενη ποιητική συλλογή. Αναρωτιέται ποιος είναι ο σκοπός του κόσμου και γιατί η χώρα του έχει πάρει τον λάθος δρόμο. Τον διακατέχει η ακόρεστη λαχτάρα για κάτι το άπιαστο και η μόνιμη επιθυμία να γυρίσει σελίδα. Να όμως που τώρα, στη διάρκεια ενός μουντού χειμωνιάτικου πρωινού, τον βλέπουμε σε ένα καταθλιπτικό διαμέρισμα να επιδίδεται σε μια ταπεινωτική μάχη, πασχίζοντας να ξεσκαλώσει το πουκάμισό του από το φερμουάρ του παντελονιού του. Με τρόπο συναρπαστικό και στιβαρό, ο Άμος Οζ πλάθει έναν μοναχικό και απρόβλεπτο αντιήρωα, έναν συνδυασμό προφήτη και κλόουν σε διαρκή αναζήτηση, πανέτοιμο ανά πάσα στιγμή για τη συντροφιά μιας γυναίκας, κάποια αποκάλυψη ή την ίδια τη σωτηρία.
«Από τους πλέον αλησμόνητους ήρωες που δημιούργησε ποτέ ο Άμος Οζ. Ο πρωταγωνιστής, ο Φίμα, αποτελεί μια λογοτεχνική διασταύρωση του Θείου Βάνια του Αντόν Τσέχοφ με τον Λέοπολντ Μπλουμ [στον Οδυσσέα] του Τζέιμς Τζόις».
The Washington Post
«Ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα. Έχει μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και αναδίδει κάτι μεθυστικό».
The New Yorker
«Η Τρίτη κατάσταση κυκλοφόρησε στο Ισραήλ το 1991, είκοσι τρία χρόνια πριν από τον Ιούδα, το κύκνειο άσμα του Άμος Οζ, και το ενδιαφέρον είναι ότι έχει πολλά κοινά σημεία με το έργο που μαζί με το Ιστορία αγάπης και σκότους θεωρείται από τα αριστουργήματά του».
Από το επίμετρο της Μάγκυς Κοέν
Τον χειμώνα η όμορφη Κοιλάδα του Κλότζκο μετατρέπεται σε ένα μέρος αρκετά ερημικό και μάλλον αφιλόξενο. Μεταξύ των λιγοστών κατοίκων που παραμένουν εκεί είναι η Γιανίνα Ντουσέικο, λάτρης της αστρολογίας, η οποία στον ελεύθερο χρόνο της προσέχει τα σπίτια των απόντων γειτόνων και μεταφράζει ποιήματα του Μπλέικ. Κάπως έτσι γεμίζει τις μέρες της αυτή η ώριμη και μοναχική γυναίκα. Από τους άλλους, πάλι, η ίδια θεωρείται ιδιότροπη και εκκεντρική, αν όχι τρελή, επειδή ακριβώς προτιμά την παρέα των ζώων παρά των ανθρώπων. Ώσπου κάποια στιγμή η γαλήνη του τόπου διαταράσσεται, γίνεται ένας
φόνος. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Τα πτώματα αυξάνονται και τα θύματα είναι κυνηγοί. Τι συμβαίνει; Η Γιανίνα κάτι υποψιάζεται και αναλαμβάνει να διερευνήσει την υπόθεση. Ακολουθεί όμως τα σωστά ίχνη; Η βραβευμένη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Όλγκα Τοκάρτσουκ αφηγείται μια αντισυμβατική ιστορία μυστηρίου και αγωνίας με γρήγορο ρυθμό και παιγνιώδη διάθεση. Δημιουργεί ένα υπαρξιακό θρίλερ, με κοινωνικό και πολιτικό ορίζοντα, που προσλαμβάνει ωστόσο φιλοσοφικές και μεταφυσικές διαστάσεις. Ένα ακατάτακτο και απολαυστικό μυθιστόρημα για την αξία της ενσυναίσθησης.
«Μια σπουδαία συγγραφέας».
Σβετλάνα Αλεξίεβιτς
«Εντυπωσιακό. Αυτό το βιβλίο της Όλγκα Τοκάρτσουκ είναι διασκεδαστικό και ζωηρό αλλά συγχρόνως δυσοίωνο και ανατριχιαστικό, εγείροντας ορισμένα πολύ σοβαρά ερωτήματα για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Τον πιο ειλικρινή θαυμασμό μου για το εξαίρετο έργο της».
Άννυ Πρου
«Ένα καταπληκτικό αμάλγαμα θρίλερ, κωμωδίας και πολιτικής πραγματείας, γραμμένο από μια γυναίκα η οποία συνδυάζει μια ασυνήθιστη νοημοσύνη με μια αναρχική ευαισθησία».
The Guardian
«Τα κείμενά της διαρκώς αποκαλύπτουν απρόβλεπτα θαύματα και άλλες τόσες εκπλήξεις. Δεν υπάρχει είδος λογοτεχνικό που να μην μπορεί να το ανατρέψει. Το μυθιστόρημα Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών θα σας κάνει να θέλετε διαβάσετε οτιδήποτε έχει γράψει η Όλγκα Τοκάρτσουκ».
Financial Times
Σ’ αυτό το μυθιστόρημα αναζητώ ποιοι υπήρξαν οι «γνωστοί-άγνωστοι» γονείς μου – όπως συνήθως είναι οι γονείς. Τι διαμόρφωσε τον Εμμανουήλ και την Αικατερίνη πριν παντρευτούν, πριν τους γνωρίσω, πριν συγκρουστούμε με σφοδρότητα, πριν συμφιλιωθούμε αργότερα. Από πού άντλησαν εκείνο το φορτίο πολιτισμών, νοοτροπιών, συμπεριφορών, ακόμη και ιστορικής οπτικής, που μοιραία μου κληροδότησαν.
Αναζήτηση επιτρεπτή, αν όχι και απαραίτητη στην ώριμη ηλικία ενός παιδιού, ενός συγγραφέα – όπως είναι πλέον η δική μου. Παραδόξως, μόνο τώρα αφέθηκαν σε εξομολογήσεις τα κατάλοιπα των νεκρών γονέων, μόνο τώρα αποκρίθηκαν στις ερωτήσεις μου οι παλιές μαυρόασπρες φωτογραφίες τους. Η μνήμη μουανακάλεσε πιο εύκολα τις οικογενειακές προφορικές εξιστορήσεις, που τόσο πολύ διαφέρουν από στόμα σε στόμα, απόάντρα σε γυναίκα, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από εποχή σε εποχή. Βρέθηκα στους τόπους, όπου σε ποικίλουςχρόνους και σε καιρούς δύσκολους είχαν ζήσει: ιστορικά χωριά της Κρήτης, προπολεμική Βιέννη και Μπορντό, Αθήνα, Ηράκλειο κι άλλους ακόμη. Τόπους-σκηνικά, αφού ανέκαθεν η οικογένεια είναι ο βαθύς εκρηκτικός πυρήνας κάθε δράματος στη ζωή, στην τέχνη.
Σ’ αυτά τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια αμφισβητώ, επινοώ, κατανοώ, εικάζω, σαρκάζω, και μάλλον συγχωρώ. Στο κάτω-κάτω οι γονείς είναι ο ένας μόνο από τους πολλούς καθρέφτες της αυτογνωσίας μας, ίσως ο πιο σκληρός αλλά και τρυφερός καθρέφτης.
Το βρόμικο κόλπο, να ξεχάσεις μόνον τα άσχημα αλλά να θυμάσαι τα ωραία, δεν πετυχαίνει, η μνήμη διεκδικεί τα νόμιμα, δηλαδή όλα ή τίποτε, δηλαδή ας μείνει κάποιος να θυμάται, να θυμάται και τα ψιλά γράμματα. Υπάρχουν κάμποσα που αλίμονο αν τα θάψει κι αυτά ο νους, δεν πρόκειται για φανταχτερά ενσταντανέ και σκατοπασαλειμμένες αναμνήσεις, πρόκειται για άυλα τιμαλφή. Ευτυχώς ο εγκέφαλος του Μιχάλη Τσιούλη τα είχε κλειδώσει και ασφαλίσει.
Δεν είμαι υποχρεωμένος να μην ονειροπολώ, είπε, ούτε ντε και καλά να αισιοδοξώ και να ευτυχώ, αφού όλα πιο ρηχά, ούτε μύχια της ύπαρξης, ούτε γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου, ούτε πού έδυ σου το κάλλος.
Δοκίμασα, συνέχισε, να αρκεστώ στο μικρομεσαίο μου μερτικό καθημερινότητας, να μοιάσω με την πλειοψηφία των πιο νορμάλ, να γίνω και λίγο ζαμανφουτίστας, όμως δεν μου είπε πολλά η πραγματικότητα, δεν ήξερα πώς να κινηθώ άνετα σ’ αυτήν.
Η νύχτα στο θρόνο της, με το αεράκι να περιοδεύει σε όλο το λεκανοπέδιο, σε όλο τον κόλπο του Σαρωνικού και τα άστρα ψηλά να σπιθίζουν ακατάστατα, να κάνουν του κεφαλιού τους.
Τύχη αγαθή, ο Τσιούλης είχε ιδεί το φεγγάρι σε πενήντα, μπορεί και παραπάνω, παραλλαγές. Ολόχρυσο. Ασημένιο. Άσπρο, πελώριο και οριζοντιωμένο σαν αιώρα. Χορτάτο μωρό να αποκοιμιέται στην αγκαλιά ενός κοκκινωπού σύννεφου. Αγέρωχο και ανοξείδωτο να κοντρολάρει την έξαρση της νύχτας. Απόψε δε, μπλαβογκριζοκίτρινο σαν τα μάτια σου, χαζομηχανικέ, κατά τη Σαλονικιά νοσηλεύτρια, κάποτε.
Το δραματικό οδοιπορικό μιας εβραϊκής οικογένειας στις ζοφερές στιγμές του εικοστού αιώνα.
Το χρονικό μιας κοινωνίας που συντρίβεται και αναφύεται μέσα από τα ερείπιά της. Η θυελλώδης ιστορία του μικρού Ιωσήφ, όπως την καταγράφει ένα νυχτερινό παραμύθι: Θεσσαλονίκη, 1917. Οι φλόγες ζώνουν την εβραϊκή συνοικία. Η Μπενούτα με τα παιδιά της βρίσκονται στο σπίτι. Ένας Τσιγγάνος, ο Αγγελής, τους διασώζει την τελευταία στιγμή. Τους μεταφέρει στον καταυλισμό του, μακριά απ' τον όλεθρο. Μεγάλο μέρος της πόλης καταστρέφεται. Ένα πολύτιμο κόσμημα σώζεται.
Ένα κειμήλιο που συνδέει ανθρώπους και γεγονότα.
Εβραίους και Τσιγγάνους. Δυο λαούς με διαφορετική κοσμοαντίληψη αλλά με πεπρωμένο κοινό. Πόλεμος, ναζιστική θηριωδία, Άουσβιτς. Οι σκληρές σελίδες του Ολοκαυτώματος. Η οδύσσεια ενός βραχιολιού.









