Γκρίζες μέλισσες
Ένας άνθρωπος πληρώνει την άνοδό του στην κορυφή της εξουσίας με την καρδιά του, κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Ο έφηβος της σοβιετικής περιόδου εξελίσσεται σε ένα καλά δικτυωμένο νεαρό πολίτη της μετασοβιετικής Ουκρανίας, για να βρεθεί στο ανώτατο αξίωμα της χώρας του. Μεταξύ των ποικίλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο πρόεδρος, κυρίαρχη θέση κατέχει η καρδιά που του έχουν μεταμοσχεύσει. Η λειτουργία της ελέγχεται από ένα μηχανισμό που της έχουν εμφυτεύσει κάποιοι αόρατοι αντίπαλοι∙ η καρδιά του προέδρου μπορεί ανά πάσα στιγμή να πάψει να λειτουργεί. Ποιος όμως κρύβεται πίσω από αυτή την ενέργεια; Ποιος ωφελείται; Πώς θα σωθεί ο πρόεδρος και θα ξαναβρεί την ικανότητα να αγαπά;
Ένα θρίλερ που αποτελεί ταυτόχρονα και σάτιρα για τη σύγχρονη πολιτική κατάσταση της Ουκρανίας από τον Αντρέι Κούρκοφ, τον δημοφιλέστερο και περισσότερο μεταφρασμένο στο εξωτερικό σύγχρονο ρώσο συγγραφέα.
Ο Μίσα, ένας πιγκουίνος που χάνεται, και ο ιδιοκτήτης του, ο πρώην δημοσιογράφος Βίκτορ Ζαλαταριόφ φτάνει μέχρι την Τσετσενία για να τον βρει, η σχέση που συνδέει τον Βίκτορ με τη μικρή κόρη ενός εξαφανισμένου φίλου του, τη Σόνια, και τη νεαρή κοπέλα που τη φροντίζει, τη Νίνα, η ανάμιξη του Βίκτορ στις ουκρανικές εκλογές με την ιδιότητα του βοηθού ενός υποψήφιου βουλευτή, η φυγή του από την Ουκρανία με την ιδιότητα του προπονητή μιας ομάδας ανάπηρων αθλητών που συμμετέχουν σε πανευρωπαϊκούς αγώνες, η καθοριστική για τη μοίρα του συνάντησή του με Σερβοβόσνιους που έχουν χαρακτηριστεί εγκληματίες πολέμου· όλα αυτά συνθέτουν τον καμβά του μυθιστορήματος του Αντρέι Κούρκοφ. Ένα μυθιστόρημα όπου σατιρίζεται η σύγχρονη μετασοβιετική Ουκρανία και οι πολύπλοκες σχέσεις των ανθρώπων που αναζητούν απεγνωσμένα τη σιγουριά μέσα σε έναν ασταθή και διαρκώς μεταβαλλόμενο περίγυρο και, ταυτόχρονα, μια σάτιρα των κυνικών εκπροσώπων της εξουσίας, μιας εξουσίας η οποία, για την εδραίωσή της, μεταχειρίζεται κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο.
2033: Ο κόσμος έχει μετατραπεί σε ερείπια. Λίγες χιλιάδες ανθρώπων έχουν επιζήσει, δεν γνωρίζουν όμως αν είναι και οι τελευταίοι στη Γη. Ζουν στο μετρό της Μόσχας – το μεγαλύτερο αντιπυρηνικό καταφύγιο που κατασκευάστηκε ποτέ, το τελευταίο καταφύγιο του ανθρώπινου είδους. Ο κόσμος του μετρό δεν έχει αύριο: τα όνειρα, τα σχέδια, η ελπίδα μοιάζουν καταδικασμένα. Το συναίσθημα έχει πλέον παραδοθεί στο ένστικτο. Στην ανάγκη για την επιβίωση, με οποιοδήποτε κόστος ή τίμημα.
Η ΒΕ-ΝΤΕ-ΕΝ-ΧΑ, ένας από τους βορειότερους σταθμούς, κατοικείται και παραμένει ακόμη ασφαλής, αλλά μια νέα, τρομερή απειλή έχει κάνει την εμφάνισή της. Ο Αρτιόμ, ένας νέος άντρας που ζει εκεί, θα αναλάβει, περιπλανώμενος στις πιο σκοτεινές σήραγγες, να εισχωρήσει στην καρδιά του μετρό, στη θρυλική Πόλη, για να φέρει σε πέρας την αποστολή που του ανατέθηκε. Είναι αυτός που κρατά στα χέρια του το μέλλον του σταθμού του, το μέλλον του μετρό, αλλά και το μέλλον ίσως ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Το παγκόσμιο μπεστ σέλερ, που απέσπασε διθυραμβικές κριτικές και έγινε επιτυχημένο ηλεκτρονικό παιχνίδι, τώρα και στην Ελλάδα. Ένα ταξίδι σε έναν κόσμο σκοτεινό αλλά και συναρπαστικό, σ’ ένα μέλλον που μας καθηλώνει με την άγρια απειλή του.
www.metro2033.gr
Παραδόξως, οι σχέσεις Βρετανίας και Ρωσίας δεν έχουν επαρκώς διερευνηθεί στη μακρά τους διάρκεια. Αφετηρία αυτού του βιβλίου είναι η Ναυμαχία του Ναβαρίνου, ένα κομβικής σημασίας γεγονός –στρατιωτικό, γεωπολιτικό, διπλωματικό– που συνδέεται άρρηκτα με την επιτυχημένη πορεία της Ελληνικής Επανάστασης. Διότι τον Οκτώβριο του 1827 εκδηλώθηκε στην πράξη ένα θαυμαστό παράδειγμα αρμονικής συνεργασίας μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων εκείνης της εποχής. Ο λόρδος Ντέιβιντ Όουεν, έχοντας το κριτικό του βλέμμα στραμμένο τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν, αναρωτιέται αν είναι εφικτές ανάλογες συμμαχίες στον σημερινό κόσμο. Εδώ αναλύει τις σχέσεις Δύσης και Ρωσίας κατά τα τελευταία διακόσια χρόνια, συμπεριλαμβάνοντας την περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης και του Ψυχρού Πολέμου. Ο Κάνινγκ, ο Κόδρινγκτον, ο Τσόρτσιλ, ο Στάλιν, ο Μάρσαλ, η Θάτσερ, ο Γκορμπατσόφ, ο Πούτιν, ο Ομπάμα και ο Μπάιντεν είναι μερικοί μόνο από τους ηγέτες που εμφανίζονται σε τούτες τις σελίδες. Η κλασική παιδεία του συγγραφέα, η ανθρωπιστική οπτική του, η πολύτιμη πείρα του, η ακλόνητη αγάπη του για την Ελλάδα και η ευρεία γνώση της ιστορίας της καθιστούν το Γρίφος, μυστήριο και αίνιγμα ένα εμπνευσμένο, διαφωτιστικό και συναρπαστικό ανάγνωσμα.
«Οποιοδήποτε βιβλίο για τις αγγλορωσικές σχέσεις από τον επιφανέστερο εν ζωή πρώην υπουργό Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας θα ήταν από μόνο του ενδιαφέρον, όμως ένα βιβλίο γραμμένο με διορατικότητα και σφρίγος από έναν ιστορικό του διαμετρήματος του λόρδου Όουεν αποτελεί μείζον εκδοτικό γεγονός. Έχοντας κατανοήσει το μακρινό παρελθόν, ιχνηλατεί το πιο πρόσφατο παρελθόν –όπως τη δική του διαμαρτυρία ενάντια στη σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία το 1956– για να μας οδηγήσει στη σύγχρονη εποχή προ-βάλλοντας τον ευγενή ηρωισμό του Αλεξέι Ναβάλνι. Η στοχαστικότητα, η πολυμάθεια και η ορθή κρίση διαποτίζουν κάθε σελίδα».
Άντριου Ρόμπερτς, ιστορικός και συγγραφέας του Churchill: Walking with Destiny
«Οι βρετανορωσικές σχέσεις, οι οποίες σήμερα διέρχονται μια περίοδο βαθιάς ψύχρανσης, υπήρξαν κομβικές για την εξέλιξη της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας Ιστορίας. Η δε Ελλάδα αποτέλεσε κρίσιμο ζήτημα στην εξέλιξη των σχέσεων αυτών και βίωσε τους σπασμούς τους ήδη από την ανεξαρτησία της, η οποία δεν θα είχε επιτευχθεί αν το Λονδίνο και η Αγία Πετρούπολη δεν είχαν επιτύχει μια μεταξύ τους κατανόηση και συμφωνήσει ότι οι Έλληνες έπρεπε να δικαιωθούν για τον αγώνα τους εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Επομένως, δεν αποτελεί έκπληξη ότι η Ελλάδα αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι του νέου βιβλίου του λόρδου Όουεν, κυρίως αναφορικά με την ανεξαρτησία της και τον ρόλο που διαδραμάτισε σε αυτήν ένας από τους “τιτάνες” (όπως τον χαρακτηρίζει ο συγγραφέας) της βρετανικής πολιτικής σκηνής του 19ου αιώνα, ο Τζορτζ Κάνινγκ. Ήταν αυτός που ουσιαστικά έστησε τη διπλωματική σκακιέρα με τέτοιον τρόπο ώστε, μαζί με τη διεξαγωγή της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου, να ανοίξει ο δρόμος για την ελληνική ανεξαρτησία».
Άγγελος Αλ. Αθανασόπουλος, Το Βήμα
Ο Φίμα είναι πενήντα τεσσάρων ετών, διαζευγμένος δύο φορές και εργάζεται ως υπάλληλος υποδοχής σε μια γυναικολογική κλινική. Είναι επίσης γιος ενός αυτοδημιούργητου εργοστασιάρχη καλλυντικών αλλά, παρά τις λαμπρές πανεπιστημιακές του σπουδές, εξακολουθεί να τον στηρίζει οικονομικά ο ηλικιωμένος πατέρας του. Ο Φίμα ζει στην Ιερουσαλήμ, νιώθει ωστόσο ότι θα έπρεπε να βρίσκεται αλλού. Έχει στο ενεργητικό του διάφορους μυστήριους ερωτικούς δεσμούς, άπειρες φαεινές ιδέες και μια πολλά υποσχόμενη ποιητική συλλογή. Αναρωτιέται ποιος είναι ο σκοπός του κόσμου και γιατί η χώρα του έχει πάρει τον λάθος δρόμο. Τον διακατέχει η ακόρεστη λαχτάρα για κάτι το άπιαστο και η μόνιμη επιθυμία να γυρίσει σελίδα. Να όμως που τώρα, στη διάρκεια ενός μουντού χειμωνιάτικου πρωινού, τον βλέπουμε σε ένα καταθλιπτικό διαμέρισμα να επιδίδεται σε μια ταπεινωτική μάχη, πασχίζοντας να ξεσκαλώσει το πουκάμισό του από το φερμουάρ του παντελονιού του. Με τρόπο συναρπαστικό και στιβαρό, ο Άμος Οζ πλάθει έναν μοναχικό και απρόβλεπτο αντιήρωα, έναν συνδυασμό προφήτη και κλόουν σε διαρκή αναζήτηση, πανέτοιμο ανά πάσα στιγμή για τη συντροφιά μιας γυναίκας, κάποια αποκάλυψη ή την ίδια τη σωτηρία.
«Από τους πλέον αλησμόνητους ήρωες που δημιούργησε ποτέ ο Άμος Οζ. Ο πρωταγωνιστής, ο Φίμα, αποτελεί μια λογοτεχνική διασταύρωση του Θείου Βάνια του Αντόν Τσέχοφ με τον Λέοπολντ Μπλουμ [στον Οδυσσέα] του Τζέιμς Τζόις».
The Washington Post
«Ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα. Έχει μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα και αναδίδει κάτι μεθυστικό».
The New Yorker
«Η Τρίτη κατάσταση κυκλοφόρησε στο Ισραήλ το 1991, είκοσι τρία χρόνια πριν από τον Ιούδα, το κύκνειο άσμα του Άμος Οζ, και το ενδιαφέρον είναι ότι έχει πολλά κοινά σημεία με το έργο που μαζί με το Ιστορία αγάπης και σκότους θεωρείται από τα αριστουργήματά του».
Από το επίμετρο της Μάγκυς Κοέν
Τον χειμώνα η όμορφη Κοιλάδα του Κλότζκο μετατρέπεται σε ένα μέρος αρκετά ερημικό και μάλλον αφιλόξενο. Μεταξύ των λιγοστών κατοίκων που παραμένουν εκεί είναι η Γιανίνα Ντουσέικο, λάτρης της αστρολογίας, η οποία στον ελεύθερο χρόνο της προσέχει τα σπίτια των απόντων γειτόνων και μεταφράζει ποιήματα του Μπλέικ. Κάπως έτσι γεμίζει τις μέρες της αυτή η ώριμη και μοναχική γυναίκα. Από τους άλλους, πάλι, η ίδια θεωρείται ιδιότροπη και εκκεντρική, αν όχι τρελή, επειδή ακριβώς προτιμά την παρέα των ζώων παρά των ανθρώπων. Ώσπου κάποια στιγμή η γαλήνη του τόπου διαταράσσεται, γίνεται ένας
φόνος. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Τα πτώματα αυξάνονται και τα θύματα είναι κυνηγοί. Τι συμβαίνει; Η Γιανίνα κάτι υποψιάζεται και αναλαμβάνει να διερευνήσει την υπόθεση. Ακολουθεί όμως τα σωστά ίχνη; Η βραβευμένη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Όλγκα Τοκάρτσουκ αφηγείται μια αντισυμβατική ιστορία μυστηρίου και αγωνίας με γρήγορο ρυθμό και παιγνιώδη διάθεση. Δημιουργεί ένα υπαρξιακό θρίλερ, με κοινωνικό και πολιτικό ορίζοντα, που προσλαμβάνει ωστόσο φιλοσοφικές και μεταφυσικές διαστάσεις. Ένα ακατάτακτο και απολαυστικό μυθιστόρημα για την αξία της ενσυναίσθησης.
«Μια σπουδαία συγγραφέας».
Σβετλάνα Αλεξίεβιτς
«Εντυπωσιακό. Αυτό το βιβλίο της Όλγκα Τοκάρτσουκ είναι διασκεδαστικό και ζωηρό αλλά συγχρόνως δυσοίωνο και ανατριχιαστικό, εγείροντας ορισμένα πολύ σοβαρά ερωτήματα για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Τον πιο ειλικρινή θαυμασμό μου για το εξαίρετο έργο της».
Άννυ Πρου
«Ένα καταπληκτικό αμάλγαμα θρίλερ, κωμωδίας και πολιτικής πραγματείας, γραμμένο από μια γυναίκα η οποία συνδυάζει μια ασυνήθιστη νοημοσύνη με μια αναρχική ευαισθησία».
The Guardian
«Τα κείμενά της διαρκώς αποκαλύπτουν απρόβλεπτα θαύματα και άλλες τόσες εκπλήξεις. Δεν υπάρχει είδος λογοτεχνικό που να μην μπορεί να το ανατρέψει. Το μυθιστόρημα Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών θα σας κάνει να θέλετε διαβάσετε οτιδήποτε έχει γράψει η Όλγκα Τοκάρτσουκ».
Financial Times
Σ’ αυτό το μυθιστόρημα αναζητώ ποιοι υπήρξαν οι «γνωστοί-άγνωστοι» γονείς μου – όπως συνήθως είναι οι γονείς. Τι διαμόρφωσε τον Εμμανουήλ και την Αικατερίνη πριν παντρευτούν, πριν τους γνωρίσω, πριν συγκρουστούμε με σφοδρότητα, πριν συμφιλιωθούμε αργότερα. Από πού άντλησαν εκείνο το φορτίο πολιτισμών, νοοτροπιών, συμπεριφορών, ακόμη και ιστορικής οπτικής, που μοιραία μου κληροδότησαν.
Αναζήτηση επιτρεπτή, αν όχι και απαραίτητη στην ώριμη ηλικία ενός παιδιού, ενός συγγραφέα – όπως είναι πλέον η δική μου. Παραδόξως, μόνο τώρα αφέθηκαν σε εξομολογήσεις τα κατάλοιπα των νεκρών γονέων, μόνο τώρα αποκρίθηκαν στις ερωτήσεις μου οι παλιές μαυρόασπρες φωτογραφίες τους. Η μνήμη μουανακάλεσε πιο εύκολα τις οικογενειακές προφορικές εξιστορήσεις, που τόσο πολύ διαφέρουν από στόμα σε στόμα, απόάντρα σε γυναίκα, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από εποχή σε εποχή. Βρέθηκα στους τόπους, όπου σε ποικίλουςχρόνους και σε καιρούς δύσκολους είχαν ζήσει: ιστορικά χωριά της Κρήτης, προπολεμική Βιέννη και Μπορντό, Αθήνα, Ηράκλειο κι άλλους ακόμη. Τόπους-σκηνικά, αφού ανέκαθεν η οικογένεια είναι ο βαθύς εκρηκτικός πυρήνας κάθε δράματος στη ζωή, στην τέχνη.
Σ’ αυτά τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια αμφισβητώ, επινοώ, κατανοώ, εικάζω, σαρκάζω, και μάλλον συγχωρώ. Στο κάτω-κάτω οι γονείς είναι ο ένας μόνο από τους πολλούς καθρέφτες της αυτογνωσίας μας, ίσως ο πιο σκληρός αλλά και τρυφερός καθρέφτης.
Το βρόμικο κόλπο, να ξεχάσεις μόνον τα άσχημα αλλά να θυμάσαι τα ωραία, δεν πετυχαίνει, η μνήμη διεκδικεί τα νόμιμα, δηλαδή όλα ή τίποτε, δηλαδή ας μείνει κάποιος να θυμάται, να θυμάται και τα ψιλά γράμματα. Υπάρχουν κάμποσα που αλίμονο αν τα θάψει κι αυτά ο νους, δεν πρόκειται για φανταχτερά ενσταντανέ και σκατοπασαλειμμένες αναμνήσεις, πρόκειται για άυλα τιμαλφή. Ευτυχώς ο εγκέφαλος του Μιχάλη Τσιούλη τα είχε κλειδώσει και ασφαλίσει.
Δεν είμαι υποχρεωμένος να μην ονειροπολώ, είπε, ούτε ντε και καλά να αισιοδοξώ και να ευτυχώ, αφού όλα πιο ρηχά, ούτε μύχια της ύπαρξης, ούτε γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου, ούτε πού έδυ σου το κάλλος.
Δοκίμασα, συνέχισε, να αρκεστώ στο μικρομεσαίο μου μερτικό καθημερινότητας, να μοιάσω με την πλειοψηφία των πιο νορμάλ, να γίνω και λίγο ζαμανφουτίστας, όμως δεν μου είπε πολλά η πραγματικότητα, δεν ήξερα πώς να κινηθώ άνετα σ’ αυτήν.
Η νύχτα στο θρόνο της, με το αεράκι να περιοδεύει σε όλο το λεκανοπέδιο, σε όλο τον κόλπο του Σαρωνικού και τα άστρα ψηλά να σπιθίζουν ακατάστατα, να κάνουν του κεφαλιού τους.
Τύχη αγαθή, ο Τσιούλης είχε ιδεί το φεγγάρι σε πενήντα, μπορεί και παραπάνω, παραλλαγές. Ολόχρυσο. Ασημένιο. Άσπρο, πελώριο και οριζοντιωμένο σαν αιώρα. Χορτάτο μωρό να αποκοιμιέται στην αγκαλιά ενός κοκκινωπού σύννεφου. Αγέρωχο και ανοξείδωτο να κοντρολάρει την έξαρση της νύχτας. Απόψε δε, μπλαβογκριζοκίτρινο σαν τα μάτια σου, χαζομηχανικέ, κατά τη Σαλονικιά νοσηλεύτρια, κάποτε.
Το δραματικό οδοιπορικό μιας εβραϊκής οικογένειας στις ζοφερές στιγμές του εικοστού αιώνα.
Το χρονικό μιας κοινωνίας που συντρίβεται και αναφύεται μέσα από τα ερείπιά της. Η θυελλώδης ιστορία του μικρού Ιωσήφ, όπως την καταγράφει ένα νυχτερινό παραμύθι: Θεσσαλονίκη, 1917. Οι φλόγες ζώνουν την εβραϊκή συνοικία. Η Μπενούτα με τα παιδιά της βρίσκονται στο σπίτι. Ένας Τσιγγάνος, ο Αγγελής, τους διασώζει την τελευταία στιγμή. Τους μεταφέρει στον καταυλισμό του, μακριά απ' τον όλεθρο. Μεγάλο μέρος της πόλης καταστρέφεται. Ένα πολύτιμο κόσμημα σώζεται.
Ένα κειμήλιο που συνδέει ανθρώπους και γεγονότα.
Εβραίους και Τσιγγάνους. Δυο λαούς με διαφορετική κοσμοαντίληψη αλλά με πεπρωμένο κοινό. Πόλεμος, ναζιστική θηριωδία, Άουσβιτς. Οι σκληρές σελίδες του Ολοκαυτώματος. Η οδύσσεια ενός βραχιολιού.
Απονεμήθηκαν την Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού (δε)κατα, «The Athens Prize for Literature», για το καλύτερο ελληνικό και μεταφρασμένο μυθιστόρημα του 2022.