Συγγραφείς

Όλγκα

Τοκάρτσουκ

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ γεννήθηκε το 1962 στο Σουλέχοφ της Πολωνίας και σήμερα ζει στο Βρότσλαβ. Σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, με το βιβλίο Το Αρχέγονο και άλλοι καιροί, άρχισε να καθιερώνεται ως μια κορυφαία προσωπικότητα της πολωνικής λογοτεχνίας. Έχει εκδώσει διηγήματα, μυθιστορήματα και δοκίμια. Έχει αποσπάσει το Βραβείο Nike, τη σημαντικότερη διάκριση της πατρίδας της, δύο φορές. H πρώτη ήταν το 2008 με το μυθιστόρημα Πλάνητες, του οποίου η αγγλική μετάφραση κατέκτησε και το Διεθνές Βραβείο Booker 2018. Η δεύτερη ήταν το 2015, για το μυθιστόρημα Τα βιβλία του Ιακώβ, που θεωρείται ευρέως το επίτευγμά της. Η συγγραφέας τιμήθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018 «για την αφηγηματική της φαντασία η οποία με εγκυκλοπαιδικό πάθος αναπαριστά το πέρασμα ορίων ως τρόπο ζωής». Το μυθιστόρημα Εμπούσιον (2022), με τίτλο εμπνευσμένο από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, είναι το πιο πρόσφατο έργο της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
1962

Η Όλγκα Τοκάρτσουκ γεννήθηκε στις 29 Iανουαρίου στο Σουλέχοφ της Πολωνίας. Είναι η μεγαλύτερη κόρη της Βάντα Σλαμπόφσκα και του Γιούζεφ Τοκάρτσουκ που είχαν έρθει στα αποκαλούμενα ανακτημένα εδάφη, στις ανατολικές επαρχίες της Γερμανίας που παραχωρήθηκαν στην Πολωνία μετά τη διάσκεψη της Γιάλτας τον Φεβρουάριο του 1945 ως αντιστάθμισμα στην προσάρτηση από τη Σοβιετική Ένωση των ανατολικών επαρχιών της Πολωνίας οι οποίες αποτελούν πλέον μέρος της Ουκρανίας.
Πέρασε τα παιδικά της χρόνια στο χωριό Κλενίτσα όπου οι γονείς της δίδασκαν στο Πανεπιστήμιο του Λαού ενώ ο πατέρας της είχε αναλάβει και την πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη. Εκεί αναπτύχθηκε η σχέση της με τη λογοτεχνία διαβάζοντας ασταμάτητα βιβλία.
«Περνούσα πολύ χρόνο στο πανεπιστήμιο με τους γονείς μου, τους καθηγητές και τους φοιτητές. Συνήθιζα να πηγαίνω στα μαθήματα που δίδασκαν οι γονείς μου και συμμετείχα σε όλα όσα συνέβαιναν εκεί – μαθήματα μουσικής και φωνητικής, πρόβες χορευτικών ομάδων, θεατρικές παραστάσεις. Μπορώ πλέον να πω ότι η ελευθερία που είχα ως παιδί ήταν ένα μεγάλο δώρο που ενίσχυσε την περιέργειά μου για τα πάντα». Η οικογένεια Τοκάρτσουκ μετακόμισε στη συνέχεια στο Κιετς όπου η Όλγκα ολοκλήρωσε τη βασική της εκπαίδευση στο σχολείο Cypriana Kamila Norwida.

1971

«Θυμάμαι τη στιγμή που ανακάλυψα τη λογοτεχνία. Ήταν στα εννιά μου χρόνια όταν διάβασα ένα βιβλίο ελληνικής μυθολογίας που κυρίευσε το μυαλό μου για τα επόμενα χρόνια. Έφτασα να ξέρω τα πάντα για την ελληνική μυθολογία και τους ήρωές της. Όταν τελείωσα με την ελληνική μυθολογία ήρθε η ώρα να εξερευνήσω ιστορίες από άλλους πολιτισμούς. Ήμουν ιδιαίτερα γοητευμένη από κάθε είδους κοσμογονία, από ιστορίες για τη δημιουργία του κόσμου, από κάθε αφήγηση για το πώς γεννήθηκε το σύμπαν».

1979

Δημοσίευσε με το ψευδώνυμο Νατάσα Μπορόντιν δύο διηγήματα στο νεανικό περιοδικό Na Przelaj, τεύχος 39.

1980-1985

Toν Αύγουστο του 1980 μετακόμισε στη Βαρσοβία για να σπουδάσει ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας.
«Σπούδασα ψυχολογία σε μια μεγάλη, σκοτεινή κομμουνιστική πόλη, το τμήμα μου βρισκόταν στο κτίριο όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου είχε την έδρα της η τοπική οργάνωση των Ες Ες. Αυτό το κομμάτι της πόλης είχε χτιστεί πάνω στα ερείπια του γκέτο».

1985

Mετά το τέλος των σπουδών της επέστρεψε στο Bρότσλαβ. Παντρεύτηκε τον ψυχολόγο Ρόμαν Φίνγκας.

1986-1989

Εργάστηκε ως ψυχοθεραπεύτρια στο Βάλμπζιχ. «Οι εξομολογήσεις των άλλων με έκαναν συχνά να πλήττω, κάτι που με λύπη μου παραδέχομαι. Για να είμαι ειλικρινής, συνέβαινε συχνά να θέλω να αλλάξω τους ρόλους και να αρχίσω να τους διηγούμαι για μένα. Έπρεπε να προσέχω να μην πιάσω ξαφνικά καμιά ασθενή από το μανίκι, να μην τη διακόψω στη μέση της κουβέντας της: ''Τι μου λέτε τώρα! Εγώ πάλι νιώθω εντελώς διαφορετικά! Ακούστε τι ονειρεύτηκα εγώ! Ακούστε με παρακαλώ…'' Ή κάτι άλλο: ''Tι ξέρετε εσείς από αϋπνίες. Αυτό υποτίθεται ότι είναι κρίση πανικού; Aφήστε τ’ αστεία, κύριε. Αυτό που με έπιασε εμένα πριν λίγο καιρό, ναι, αυτό ήταν…''».

1986

Γεννήθηκε ο γιος της Ζμπίγκιεφ Φίνγκας.

1989-1990

«Έφυγα για αρκετούς μήνες στο Λονδίνο. Επέστρεψα γεμάτη ενέργεια και έμπνευση με νέες ιδέες και μια βαλίτσα γεμάτη βιβλία – κυρίως για τον φεμινισμό καθώς είχα ανακαλύψει το υπέροχο φεμινιστικό βιβλιοπωλείο Silver Moon. Ένα χρόνο μετά την επιστροφή μου ολοκλήρωσα το πρώτο μου μυθιστόρημα».

1993

Δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα Podróż ludzi Księgi (Το ταξίδι της συντροφιάς του Βιβλίου) στον εκδοτικό οίκο Przedświt στη Βαρσοβία αποσπώντας πολύ καλές κριτικές. Τιμήθηκε με το Βραβείο της Πολωνικής Ένωσης Εκδοτών Βιβλίων για το καλύτερο βιβλίο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα.

1994

Έγινε μέλος της Eταιρείας Πολωνών Συγγραφέων.

1995

Κυκλοφόρησε το δεύτερο μυθιστόρημά της E.E. από τις εκδόσεις Państwowy Instytut Wydawniczy στη Βαρσοβία με κεντρική ηρωίδα την δεκαπεντάχρονη Erna Eltzner που έχει την ικανότητα να επικοινωνεί με τους νεκρούς.

1996

Δημοσίευσε το τρίτο της μυθιστόρημα Το Αρχέγονο και άλλοι καιροί (Prawiek i inne czasy) στις εκδόσεις W.A.B. στη Βαρσοβία, βιβλίο που την καθιέρωσε ως την κορυφαία πεζογράφο της σύγχρονης πολωνικής λογοτεχνίας.
Ταξίδεψε με υποτροφία στις ΗΠΑ.

1997

Δημοσίευσε τη συλλογή διηγημάτων Szafa (Ντουλάπα) στις εκδόσεις Ruta. Για το μυθιστόρημα Το Αρχέγονο και άλλοι καιροί τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Kościelski στη Γενεύη.

1998

Μαζί με τον σύζυγό της Ρόμαν Φίνγκας ίδρυσαν τον εκδοτικό οίκο Ruta που έμεινε ενεργός έως το 2003. Παράλληλα ξεκίνησαν και ένα βιβλιοπωλείο με το ίδιο όνομα στο Βάλμπζιχ.
Κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Dom dzienny, dom nocny (Σπίτι της ημέρας, σπίτι της νύχτας) στις εκδόσεις Ruta. Το βιβλίο συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το διεθνές λογοτεχνικό βραβείο Dublin το 2004.

1999

Έγινε μέλος του Πολωνικού PEN Club.
Δημοσίευσε το δοκίμιο Lalka i Perła (Η κούκλα και η πέρλα) στις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie, ένα δοκίμιο που προτείνει μια νέα ανάγνωση του μυθιστορήματος Lalka (H κούκλα) τoυ Μπολέσλαφ Πρους. Ένα βιβλίο γραμμένο στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα που θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα της πολωνικής λογοτεχνίας.
Έγραψε το πρώτο της θεατρικό έργο με τίτλο Treasure.

2001

Δημοσίευσε τη συλλογή διηγημάτων Gra na wielu bębenkach (Παίζοντας σε πολλαπλά τύμπανα) στις εκδόσεις Ruta με δεκαεννέα διηγήματα που χωρίζονται σε τρεις κύκλους. Η συλλογή ήταν υποψήφια για το σημαντικότερο πολωνικό λογοτεχνικό βραβείο Nike.

2002

Έλαβε μαζί με τη μεταφράστρια του βιβλίου της στα γερμανικά Esther Kinsky το λογοτεχνικό Βραβείο Brücke-Berlin για το μυθιστόρημα Dom dzienny, dom nocny (Σπίτι της ημέρας, σπίτι της νύχτας).

2004

Δημοσίευσε τη συλλογή διηγημάτων Ostatnie historie (Τελευταίες ιστορίες) στις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie. Ίδρυσε το Διεθνές Φεστιβάλ Διηγήματος στο Wroclaw που ξεκινά την ίδια χρονιά.

2006

Κυκλοφόρησετο βιβλίο Anna In w grobowcach świata (Η Άννα Ιν στους τάφους του κόσμου) από τις εκδόσεις Znak στην Κρακοβία στη διεθνή σειρά «Μύθοι», για την οποία επέλεξε να δώσει μια κυβερνοπάνκ εκδοχή για τη θεά των Σουμερίων Ινάννα.

2007

Κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Πλάνητες (Bieguni) στον εκδοτικό οίκο Wydawnictwo Literackie για το οποίο τιμήθηκε με το λογοτεχνικό βραβείο Nike για το καλύτερο βιβλίο του 2007. Το βιβλίο προτάθηκε επίσης για το διεθνές πολωνικό λογοτεχνικό Βραβείο Angelus. Το 2018 με την μετάφραση της Τζένιφερ Κροφτ στα αγγλικά τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Booker. Θα μεταφραστεί στα ελληνικά το 2020 από την Αλεξάνδρα Δ. Ιωαννίδου.

2008

Τιμήθηκε με το σημαντικό πολωνικό λογοτεχνικό Βραβείο Nike για τους Πλάνητες.

2009

Από τον Φεβρουάριο ως τον Ιούλιο του 2009 βρέθηκε με υποτροφία από το Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences (NIAS) στην πόλη Βασενάαρ όπου έγραψε το μυθιστόρημα Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών (Prowadź swój pług przez kości umarłych). Στις 25 Νοεμβρίου το βιβλίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie και συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των υποψηφίων για το Διεθνές Βραβείο Booker (2019). Το βιβλίο σε σενάριο που συνυπέγραψε η ίδια μεταφέρθηκε το 2017 στη μεγάλη οθόνη από την Πολωνή σκηνοθέτρια Aνιέσκα Χόλαντ – υποψήφια για Όσκαρ με τις ταινίες Αngry Harvest, Europa Europa και Νικώντας το Σκοτάδι. Η ταινία Pokot έκανε πρεμιέρα στο 67ο Φεστιβάλ του Βερολίνου και τιμήθηκε με την Αργυρή Άρκτο.

2011

To διήγημα της «Najbrzydsza kobieta świata» («Η πιο άσχημη γυναίκα στον κόσμο») από τη συλλογή διηγημάτων Gra na wielu bębenkach επιλέχθηκε για την ετήσια ανθολογία Best European Fiction 2011 που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ από τις εκδόσεις Dalkey Archive Press.

2012

Τιμήθηκε με το ευρωπαϊκό βραβείο Usedomer Literaturpreis για το λογοτεχνικό της έργο στο πλαίσιο των Λογοτεχνικών Ημερών του Ούζεντομ, το νησί μεταξύ της Γερμανίας και την Πολωνίας που συνδέεται με τους συγγραφείς Μαξίμ Γκόρκι και Τόμαν Μαν. Aπό το 2021 τέθηκε επικεφαλής στην κριτική επιτροπή των βραβείων Usedomer Literaturpreis.
Κυκλοφόρησε η συλλογή δοκιμίων Moment niedźwiedzia (Η ώρα της αρκούδας) στις εκδόσεις Krytyka Polityczna της Βαρσοβίας, μια συλλογή από άρθρα και κείμενα.

2014

Κυκλοφόρησε το ιστορικό μυθιστόρημα Τα βιβλία του Ιακώβ (Księgi Jakubowe) στις εκδόσεις Wydawninctwo Literackie στην Κρακοβία, για το οποίο τιμήθηκε για δεύτερη φορά με το βραβείο Nike μετά τους Πλάνητες του 2008.

2017

Kυκλοφόρησε σε μετάφραση της Αλεξάνδρας Δ. Ιωαννίδου το μυθιστόρημα Το αρχέγονο και άλλοι καιροί.
Κυκλοφόρησε το βιβλίο Zgubiona dusza (Η χαμένη ψυχή) με εικονογράφηση της Joanna Concejo.

1
2018

Βραβεύεται με το Διεθνές Βραβείο Booker για το μυθιστόρημα Πλάνητες στην αγγλική μετάφραση της Tζένιφερ Κροφτ από τις εκδόσεις Fitzcarraldo.
Κυκλοφόρησε τη συλλογή διηγημάτων Opowiadania bizarne (Αλλόκοτες ιστορίες) και μια έκδοση με τα δύο διηγήματα Profesor Andrews w Warszawie και Wyspa στις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie.

1
1
2019

Στις 10 Οκτωβρίου της απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018 «για την αφηγηματική της φαντασία που με εγκυκλοπαιδικό πάθος αναπαριστά τη διάσχιση των συνόρων ως τρόπο ζωής».
Στις 7 Δεκεμβρίου στην ομιλία της «Ο τρυφερός αφηγητής» κατά την παραλαβή του Νόμπελ στην Στοκχόλμη ανέφερε: «Η λογοτεχνία είναι χτισμένη πάνω στην τρυφερότητα απέναντι σε κάθε άλλη ύπαρξη πέρα από τη δική μας. Πρόκειται για το βασικό ψυχολογικό μηχανισμό του μυθιστορήματος. Χάρη στο θαυμαστό αυτό εργαλείο, το πιο εξελιγμένο μέσο της ανθρώπινης επικοινωνίας, η πείρα μας μπορεί να ταξιδέψει μέσα στον χρόνο και να φτάσει όσους δεν έχουν ακόμα γεννηθεί, αλλά που μια μέρα θα επιστρέψουν σε όσα γράψαμε στις ιστορίες που είπαμε για εμάς και για τον κόσμο μας».

1
2020

Kυκλοφόρησε σε μετάφραση της Αλεξάνδρας Δ. Ιωαννίδου το μυθιστόρημα Πλάνητες.
Στις 27 Μαρτίου με ένα μέρος της χρηματικής αμοιβής του Νόμπελ ίδρυσε το Ίδρυμα Όλγκα Τοκάρτσουκ (Fundacja Olgi Tokarczuk) στην πόλη Βρότσλαβ για την στήριξη του έργου των συγγραφέων και των μεταφραστών, για την προώθηση της πολωνικής κουλτούρας, για την καταπολέμηση των διακρίσεων και την παροχή νομικών συμβουλών για τις ατομικές ελευθερίες.
Τον Νοέμβριο δημοσίευσε στις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie το βιβλίο Czuły narrator (Ο τρυφερός αφηγητής), μία συλλογή από δοκίμια και διαλέξεις.

2021

Στις 7 Οκτωβρίου της απονεμήθηκε τιμητικός διδακτορικός τίτλος από το Γιαγκελόνιο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας.

2022

Στις 23 Φεβρουαρίου της απονεμήθηκε τιμητικός διδακτορικός τίτλος από το Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας.
Στις 23 Μαΐου κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών σε μετάφραση της Αναστασίας Χατζηγιαννίδη. Το βιβλίο επιλέχτηκε στη βραχεία λίστα των υποψηφίων για τα Διεθνή Βραβεία Booker (2019) και Dublin (2020) ενώ το 2017 μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με τον τίτλο Pokot από την Πολωνή σκηνοθέτρια Aνιέσκα Χόλαντ κερδίζοντας την Αργυρή Άρκτο στο 67ο Φεστιβάλ του Βερολίνου.
To νέο μυθιστόρημα της Όλγκα Τοκάρτσουκ, το πρώτο μετά το Νόμπελ Λογοτεχνίας, με τίτλο Empuzjon (Εμπουσία) κυκλοφόρησε τον Ιούνιο από τις εκδόσεις Wydawnictwo Literackie.
Αναμένεται η κυκλοφορία στα ελληνικά του ιστορικού μυθιστορήματος Τα βιβλία του Ιακώβ με το οποίο τιμήθηκε για δεύτερη φορά με το σημαντικότερο πολωνικό λογοτεχνικό βραβείο Nike ενώ συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των υποψηφίων για το Διεθνές Βραβείο Booker (2022) που κέρδισε με τους Πλάνητες το 2018.

Menu
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ